Aile ve Çocuk ·
Okul Öncesi Doğa Etkinlikleri: Tohum ve Kompostla Sınıf Uygulamaları
Merhaba sevgili dostlarım. 🌱 Bugün size okullarda minik öğrencilerle yaptığımız tohum çalışmalarını anlatmak istiyorum. Gittiğimiz okullardan birinde duvara kocaman bir pankart asılmıştı: “Küçük eller toprakla, ata tohumu hayatla buluşuyor.” Bu cümle yaptığımız işi çok güzel özetliyor. Masaya salatalık, domates, biber ve pazı tohumlarını, her birini kendi kavanozunda koyuyoruz. Çocuklar tohumları parmaklarıyla tek tek alıp viyollere ekiyor. Sulamayı da küçük bir sulama kabıyla kendileri yapıyor. O küçücük eller tohumu büyük bir dikkatle tutuyor.
Okul bahçesindeki tahta yataklara fide de dikiyoruz. Çocuklar fidelerini ellerinde, çok kıymetli bir şey taşır gibi taşıyor ve toprağa büyük bir özenle yerleştiriyor. Toprağa dokunan çocuğun yüzündeki o sakin sevinci her seferinde yeniden görüyorum.
Okul öncesinde doğa etkinliği için büyük bir bahçeye ihtiyacınız yok. Bir tepsi toprak, birkaç iri tohum ve biraz sabır yetiyor. Sabrı da zaten tohum öğretiyor: bekliyorsunuz, bakıyorsunuz, bir sabah filiz orada. Bu atölyelerde en çok işe yarayan adımları, öğretmenlerin sınıfta uygulayabileceği şekilde topladım. Siz sınıfınızda doğaya nasıl yer açıyorsunuz?
1. Tohumu tanımak
Tohumu tanımak için önce onu elimize alıyoruz. Kokluyoruz, büyüklüğüne ve rengine bakıyoruz, hangi sebzenin tohumu olduğunu birlikte tahmin ediyoruz. Avuçlarındaki küçücük tanenin içinde koca bir bitkinin uyuduğunu söylediğimde çocukların gözleri büyüyor. Kabak, fasulye ve bezelye gibi iri tohumlar küçük eller için daha kolay. Masaya o sebzenin kendisini de koyarsanız çocuklar bağlantıyı hemen kuruyor.
2. Tepside ekim ve filizlendirme
Tepside ekim için tepsilere ya da küçük saksılara toprak dolduruyoruz, her çocuk kendi tohumunu ekiyor. Saksının üzerine adını yazmak sahiplenmeyi artırıyor; “benim tohumum” demek çocukların çok hoşuna gidiyor. Toprağı her gün parmakla yoklamak, kuruduysa biraz su vermek onlar için güzel bir sorumluluk. Bir canlıya özen göstermeyi böyle, oyun gibi öğreniyorlar. Filizin çıktığı gün sınıfta küçük bir kutlama yapabilirsiniz.
Filizlenmeyi görünür kılmak isterseniz bir kavanozun iç kenarına ıslak kâğıt havlu yerleştirebilirsiniz. Fasulyeyi cam ile kâğıdın arasına koyduğunuzda kökün ve filizin çıkışı camdan izlenebiliyor. Toprağın altında sessizce olan şeyi gözleriyle görmek çocuklara küçük bir sihir gibi geliyor.
3. Sınıfta mini kompost
Sınıfta mini kompostu anlatmanın en kolay yolu göstermek. Kapaklı, şeffaf bir kaba toprak, kuru yaprak ve meyve sebze kabuklarını kat kat koyuyoruz. Haftalar içinde nasıl değiştiğini birlikte gözlemliyoruz. Çöp sandığımız kabuğun yeniden toprağa döndüğünü görmek, doğada hiçbir şeyin boşa gitmediğini anlatmanın en güzel yolu. Et, süt ürünü ve yağlı yiyecek bu kaba girmiyor. Kabı havalanan bir köşede tutmak daha rahat oluyor.
Dikkat ettiğimiz noktalar
Dikkat ettiğimiz noktalar basit ama önemli. Küçük ellerle çalışırken bunları hep aklımızda tutuyoruz:
- Küçük tohumlar ağza götürülebiliyor. En küçük yaş gruplarında iri tohum seçiyor, etkinlik boyunca çocukları yakından izliyoruz.
- Toprak ve kompostla çalıştıktan sonra herkes elini güzelce yıkıyor.
- Alerjisi olan çocuklar için kullanacağımız tohum ve bitkileri aileyle önceden konuşmak iyi oluyor.
- Etkinliği yaş grubuna göre kısa tutuyoruz; böylece merak ve dikkat canlı kalıyor.
Okulunuzda birlikte yapalım
Okulunuzda bu etkinliği birlikte yaparken bir hikâyeyle başlamayı seviyorum, çünkü hikâye çocukların ilgisini kolayca topluyor. Şifa Köyü kitap serisinde kahramanlar çiftliğin gerçek insanları ve sebzeleri. Okullarda önce birlikte okuyor, sonra masaya tohum tepsilerini koyuyoruz. Hikâyede tanıdıkları sebzenin tohumunu ellerine aldıklarında yüzlerindeki şaşkınlığı görmek çok güzel.
Bu etkinlikleri sınıfınızda birlikte yapmak isterseniz okulunuza gelebilirim. Nerede yapacağımızı ve malzemeleri okulla birlikte planlıyoruz, bazen toprak ve tepsi gibi malzemeleri okul kendisi sağlıyor. Sınıfınızı Şile’deki Şifa Köyü’ne de getirebilirsiniz. Orada sera gezisi, tohum ekimi ve çardakta resim var. Çocuklar doğanın içinde vakit geçiriyor, hayvanlarımızı seviyor, tohumun sebzeye dönüştüğü yeri kendi gözleriyle görüyor. Çiftlikte ata tohumuyla yetiştirdiğimiz ürünlerimiz Avrupa Birliği onaylı organik tarım sertifikalı. Bu çalışmalar yalnızca küçükler için değil; ortaokul, lise ve üniversite öğrencileriyle de yaşa göre uyarlayarak yapıyoruz. Bize yazın, programı birlikte planlayalım.
Sınıfınızdaki ilk filizin fotoğrafını benimle paylaşırsanız çok sevinirim. Küçük ellerin toprakla buluştuğu her an benim için kocaman bir mutluluk. Sevgiyle kalın. 💛
Şifa Köyü mağazası: 12 Ay 12 Macera kitap seti →
Sık sorulan sorular
Bu etkinlikler hangi yaş grubuna uygun?
Tohum tanıma ve ekim okul öncesi yaş grubuyla rahatlıkla yapılabiliyor. Daha büyük öğrencilerle bahçede dikimi ve kompost gözlemini derinleştiriyoruz; ortaokul, lise ve üniversite gruplarına da yaşa göre uyarlıyoruz.
Hangi malzemeler gerekiyor?
Tepsi ya da küçük saksılar, toprak, iri tohumlar, su kabı ve kompost için kapaklı şeffaf bir kap yetiyor. Hepsi kolay bulunan malzemeler; okulunuza geldiğimizde malzemeleri birlikte planlıyoruz.
Bahçesi olmayan okulda yapılabilir mi?
Evet, yapılabilir. Tepside ekim ve kavanozda filizlendirme sınıfın içinde yapılabiliyor. Bahçesi olan okullarda fideleri sonra toprağa dikiyoruz.
Etkinliği bir kitapla nasıl eşleştirebilirim?
Önce hikâyeyi birlikte okuyup sonra tohum tepsilerini masaya koyabilirsiniz. Şifa Köyü kitaplarında kahramanlar çiftliğin gerçek insanları ve sebzeleri olduğu için çocuklar bağı kolayca kuruyor.
Sınıfa atölye için gelebilir misiniz?
Evet, okulunuza geliyorum. Yaş grubunu, sınıf sayısını ve düşündüğünüz tarihi bize yazmanız yeterli; sizinle iletişime geçelim.