Beslenme ·
Kışın Hastalıklardan Korunmak İçin Günlük Alışkanlıklar
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) ve diğer resmî kaynakların kış ayları için öne çıkardığı günlük alışkanlıklar şunlardır: elleri sabunla düzenli yıkamak, öksürürken ağzı ve burnu kapatmak, hastayken evde dinlenmek, kapalı alanları havalandırmak, yeterli uyumak, düzenli hareket etmek ve sebze meyveden zengin beslenmek. Grip aşısı için aile hekiminize danışabilirsiniz.
Bu yazı kişisel farkındalık ve koçluk kapsamındadır; tıbbi teşhis ve tedavi yerine geçmez. Sağlık sorunlarınız için bir hekime başvurun.
Grip ve soğuk algınlığı kış aylarında daha sık görülür. WHO’ya göre mevsimsel grip, özellikle okul ve bakım evi gibi kalabalık ortamlarda insandan insana kolayca yayılır; virüs öksürük ve hapşırıkla çıkan damlacıklarla ve kirli ellerle taşınır. Aşağıdaki alışkanlıklar WHO ve diğer resmî kaynakların genel önerileridir. Tıbbi tavsiye yerine geçmez; şikâyetiniz varsa doktorunuza başvurun.
El hijyeni ve öksürük adabı
WHO, elleri düzenli olarak yıkayıp kurulamayı ve göze, buruna, ağza dokunmaktan kaçınmayı önerir. UNICEF’e göre eller sabunla en az 20 ile 30 saniye ovulmalıdır.
- Eve girer girmez, yemekten önce ve tuvaletten sonra ellerinizi yıkayın.
- Öksürürken ve hapşırırken ağzınızı ve burnunuzu mendille ya da dirsek içinizle kapatın.
- Kullandığınız mendili hemen çöpe atın, ardından ellerinizi yıkayın.
- Sabun ve su yoksa alkol bazlı el antiseptiği kullanabilirsiniz.
Hastayken evde dinlenmek
WHO’nun önerileri arasında kendinizi iyi hissetmediğinizde evde kalmak ve hasta kişilerle yakın temastan kaçınmak da var. Ateşli ya da öksürüklü bir günde işe ya da okula gitmek yerine dinlenmek, çevrenizdekiler için de bir özen biçimi. Dinlenmenin ne olduğunu ve ne olmadığını anlatan yazıya da göz atabilirsiniz.
Dinlenmek Nedir, Ne Değildir? →
Kapalı alanları havalandırmak
Kışın pencereler çoğu zaman kapalı kalır ve aynı odada daha uzun süre birlikte vakit geçirilir. WHO, kapalı ve kalabalık ortamlarda iyi havalandırmayı solunum yoluyla bulaşan hastalıklara karşı alınabilecek önlemler arasında sayar. Belirli bir dakika sınırı verilmez; gün içinde pencereleri birkaç kez açıp odanın havasını değiştirmek kolay bir başlangıçtır.
Uyku ve düzenli hareket
Amerikan Uyku Tıbbı Akademisi (AASM) ile Uyku Araştırmaları Derneği’nin ortak önerisine göre yetişkinler gece düzenli olarak 7 saat ya da daha fazla uyumalıdır. WHO ise yetişkinler için haftada en az 150 ile 300 dakika orta yoğunlukta fiziksel aktivite önerir. Kışın kısa günlerinde bile öğle saatlerinde yapılan bir yürüyüş, bu hedefe yaklaşmanın sade bir yolu.
Mevsim sofrası
WHO’nun sağlıklı beslenme önerisi, yetişkinler için günde en az 400 gram, yani yaklaşık beş porsiyon sebze ve meyvedir. Kış sebzeleri bu ölçüyü tutturmayı kolaylaştırır: lahana çeşitleri, pırasa, ıspanak, brokoli, karnabahar, havuç ve kereviz; yanında portakal, mandalina, elma ve nar.
Şifa Köyü mağazasında mevsim sebzeleri bulunuyor.
Şifa Köyü mağazasında mevsim sebzeleri →
Sofrada sağlıklı beslenme ve mevsiminde yemek üzerine bir grupla sohbet etmek isterseniz, Şifa Köyü ürünleriyle hazırlanan bir yemek eşliğinde buluşabilirsiniz.
Merve’yle Şifa Yemeği ve Sohbeti →
Grip aşısı ve doktora başvurmak
WHO, yıllık grip aşısını gebeler, 6 ay ile 5 yaş arası çocuklar, 65 yaş üstü kişiler, kronik hastalığı olanlar ve sağlık çalışanları için önerir. Size uygun olup olmadığını ve ne zaman yaptırabileceğinizi aile hekiminize sorabilirsiniz.
Yüksek ateş, nefes darlığı, göğüs ağrısı ya da birkaç gün içinde geçmeyen ve ağırlaşan şikâyetlerde vakit kaybetmeden bir doktora başvurun.
Kaynaklar: WHO, mevsimsel grip ve sağlıklı beslenme bilgi notları; WHO, fiziksel aktivite ve hareketsiz davranış rehberi (2020); WHO, kapalı alan havalandırması yol haritası (2021); UNICEF, el yıkama rehberi; AASM ve Uyku Araştırmaları Derneği, yetişkinler için önerilen uyku süresi (2015). Bu yazı genel bilgi içindir, tıbbi tavsiye değildir.
Sık sorulan sorular
Eller kaç saniye yıkanmalı?
UNICEF, elleri sabunla en az 20 ile 30 saniye ovarak yıkamayı önerir. Avuç içleri, el sırtı, parmak araları ve tırnak dipleri de ovulmalıdır.
Grip aşısı kimlere önerilir?
WHO yıllık grip aşısını gebeler, 6 ay ile 5 yaş arası çocuklar, 65 yaş üstü kişiler, kronik hastalığı olanlar ve sağlık çalışanları için önerir. Size uygun olup olmadığını aile hekiminiz söyler.
Kışın ev ne sıklıkla havalandırılmalı?
Resmî bir dakika sınırı yoktur. WHO, kapalı ve kalabalık ortamlarda iyi havalandırmayı önerir; gün içinde pencereleri birkaç kez açmak pratik bir yoldur.
Yetişkinler kaç saat uyumalı?
AASM ve Uyku Araştırmaları Derneği’nin ortak önerisine göre yetişkinler gece düzenli olarak 7 saat ya da daha fazla uyumalıdır.
Bal, sarımsak ve zencefil karışımı tedavi yerine geçer mi?
Hayır. Bir mutfak geleneğidir, ilaç ya da tedavinin yerine geçmez. Tüketmeden önce doktorunuza danışmanız önerilir; bal bir yaşından küçük bebeklere verilmez.