Tibet Çanağı Nasıl Çalınır, Alırken Nelere Bakılır?

Tibet çanağı tokmakla iki biçimde çalınır: kenarına hafifçe vurarak ya da tokmağı kenarın dış yüzü boyunca döndürerek. Alırken önce kendi kulağınıza güvenirsiniz; yanında boyuta, et kalınlığına, yapım biçimine ve tokmağa bakılır. Aşağıda ikisini de adım adım bulacaksınız.

Tibet çanağı nedir?

Tibet çanağı, vurulduğunda ya da kenarı ovulduğunda uzun süre tınlayan metal bir kâsedir. Tibet kâsesi, ses çanağı ya da İngilizce adıyla singing bowl olarak da bilinir. Çoğunlukla bakır ve kalay alaşımı olan çan metalinden yapılır.

Kâse çalınırken kenarının serbestçe titreşebilmesi gerekir. Bu yüzden küçük bir minderin üzerine konur ya da açık avuçta, parmaklar kâseyi sarmadan tutulur. Adı Tibet’le anılsa da bugün satılan kâselerin nerede yapıldığı değişir; merak ediyorsanız satıcıya sorabilirsiniz.

Tibet çanağı tokmakla vurarak nasıl çalınır?

• Kâseyi minderine ya da açık avucunuza yerleştirin; parmaklarınız kenara değmesin.
• Tokmağı kalem gibi değil, gevşek bir bilekle sapından tutun.
• Tokmağın kaplı kısmıyla kenarın dış yüzüne, üst kısma yakın bir yerden hafifçe vurun.
• Vurduktan sonra tokmağı hemen çekin ve sesin kendiliğinden sönmesini bekleyin.
• Sesi kesmek isterseniz parmaklarınızı ya da avucunuzu kenara yavaşça değdirin.

Hafif bir vuruşla başlayın; çanağa sert darbeler uygulamayın. Tek bir dokunuş çoğu kâsede yeterlidir.

Tokmağı kenarında döndürerek nasıl çalınır?

• Kâseyi avucunuzda ya da minderinde sabitleyin.
• Tokmağı kenarın dış yüzüne dayayın; tokmak kenara neredeyse dik dursun.
• Bileğinizi değil kolunuzu kullanarak tokmağı kenar boyunca yavaş ve eşit bir hızla döndürün.
• Baskıyı sabit tutun. Ses birkaç turdan sonra yavaş yavaş kendini gösterir.
• Kâse tıkırdamaya başlarsa hızı düşürün ve baskıyı biraz artırın.

İlk denemelerde ses çıkmaması olağandır. Başlamadan önce kâseye bir kez hafifçe vurup ardından döndürmeye geçmek işi kolaylaştırabilir.

Boyut ve malzeme sesi nasıl değiştirir?

Genel olarak büyük ve ağır kâseler daha pes, küçük kâseler daha tiz duyulur. Et kalınlığı, kenarın biçimi ve kâsenin ne kadar düzgün olduğu da tınıyı etkiler. İki kâse aynı çapta olsa bile aynı sesi vermeyebilir; bu yüzden ölçüye değil sese bakılır.

• El dövmesi kâselerde yüzey düzensizdir ve ses çoğu zaman katmanlı duyulur.
• Döküm ya da torna işi kâselerde yüzey düzgündür, ses daha tek ve net olabilir.
• Keçe ya da deri kaplı tokmak daha yumuşak, çıplak ahşap tokmak daha keskin bir ses çıkarır.
• Kristal çanak ayrı bir enstrümandır; kuvarstan yapılır ve metal kâseden farklı tınlar.

Tibet çanağının fiyatını ne belirler?

• Boyut ve ağırlık: kullanılan metal arttıkça fiyat da değişir.
• Yapım biçimi: elde dövülmüş, dökülmüş ya da makinede biçimlendirilmiş olması.
• Yüzey işçiliği: oyma, kazıma ve süslemeler.
• Sesin niteliği: ne kadar uzun tınladığı ve çalarken ne kadar kolay ses verdiği.
• Yaş: eski ya da antika olduğu söylenen kâseler ayrı fiyatlanır. Bu bilginin neye dayandığını satıcıya sorabilirsiniz.
• Yanında gelenler: tokmak, minder ve taşıma çantası.

Tibet çanağı alırken nelere bakılır?

• Mümkünse kâseyi elinize alıp kendiniz çalın; hem vurarak hem döndürerek deneyin.
• Sesin ne kadar sürdüğünü ve kulağınıza nasıl geldiğini dinleyin.
• Kenarda çatlak, gövdede ezik olup olmadığına bakın.
• Kâseyi tutabildiğiniz bir ağırlıkta seçin; avuçta çalacaksanız bu önemlidir.
• Tokmağın kâsenin boyutuna uygun olup olmadığını sorun.
• İnternetten alıyorsanız o kâsenin kendi ses kaydını ve iade koşullarını isteyin.

Bu yazı kâselere atfedilen şifa ya da frekans anlatılarını değerlendirmez; kâse burada bir müzik enstrümanı olarak ele alınır. Seçerken sesini sevip sevmediğinize bakmanız yeterlidir.

Tibet çanağının bakımı nasıl yapılır?

• Kullandıktan sonra kuru ve yumuşak bir bezle silin.
• Temizlik ürünü kullanmadan önce satıcının ya da üreticinin önerisine bakın.
• Kâseyi minderinde ya da kumaşa sarılı olarak saklayın; iç içe koyacaksanız aralarına bez yerleştirin.
• Düşürmekten ve sert zemine doğrudan bırakmaktan kaçının.
• Tokmağın kaplaması yıprandığında tokmağı yenileyin.

Merve Tüfekçi’nin seanslarında Tibet kâseleri nasıl yer alır?

Merve Tüfekçi’nin birebir kristal çan seansında Tibet kâseleri, kristal çanlar ve daha küçük enstrümanlarla birlikte sırayla çalınır. Uzanır, üstünüz örtülür ve sesi dinlersiniz; seans o gün nasıl olduğunuza göre ilerler. Bu seans tedavi amaçlı değildir, deneyim kişiden kişiye değişir.

Seans Şile’deki Şifa Köyü’nde yapılır; enstrümanlar taşınabildiği için başka bir mekân da konuşulabilir. Çalışma Türkçe ya da İngilizce olabilir. Gün için bize yazabilirsiniz, ekibimiz dönüş yapıyor.

Özetle Tibet çanağında iki temel teknik vardır ve ikisi de hafif bir elle öğrenilir. Kâseyi seçerken ölçülerden çok kendi kulağınıza güvenmeniz, bakımda da kuru bir bez ve yumuşak bir zeminle yetinmeniz yeterlidir.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi ya da hukuki tavsiye değildir.

Kristal çan seansı sayfası →

Kristal Çanak (Ses Çanağı) Seansı Nedir, Nasıl Geçer? →

İletişim →

← Tüm Yazılar