Beslenme · 15 Ekim 2026
Yumurta Etiketinde “Köy”, “Gezen”, “Organik”, “Günlük”: Hangi İfade Ne Demek?
Yumurta kutusundaki “köy”, “gezen”, “organik” ve “günlük” sözcükleri aynı türden bilgi vermez. Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği’nde yetiştirme metodu, kabuğa damgalanan tek haneli bir kodla gösterilir: 0, 1, 2 ya da 3. Bağlantısı verilen tebliğ metinlerinin tanımlar maddesinde “köy”, “gezen” ve “günlük” diye bir terim yer almıyor; “organik” ise 12. maddede 0 kodunun karşılığı olarak geçiyor.
Bu yazı, 2014 tarihli tebliğin ve onu değiştiren 2017 ve 2025 tarihli tebliğlerin Resmî Gazete metinlerine dayanır. Metinler sonradan değişebilir; güncel hâli için yazının sonundaki kaynaklara bakabilirsiniz.
Yumurta Tebliği yetiştirme metodunu nasıl gösterir?
Tebliğin etiketleme ve işaretlemeyle ilgili 12. maddesi, 2017 değişikliğinden sonra şöyle der: “A sınıfı yumurtada yetiştirme metodu kodu, işletme ve kümes numarası kolayca görülebilir, okunaklı ve en az 2 mm yükseklikte olacak şekilde yumurta kabuğu üzerine damgalanır.” Aynı maddeye göre kod, işletme ve kümes numarasının önünde yer alır. Tebliğdeki karşılıkları şunlardır:
- 0: organik yetiştiricilik
- 1: açık dolaşım alanına erişim (free range) yetiştiricilik
- 2: kümeste kafessiz yetiştiricilik
- 3: kafesli yetiştiricilik
1 kodunun karşılığı 2017 metninde “free range (açık dolaşıma erişim) yetiştiricilik” biçimindeydi; 2025 değişikliği bunu “açık dolaşım alanına erişim (free range) yetiştiricilik” olarak yeniden yazdı. Yetiştirme metodunun neye göre belirleneceği konusunda tebliğ, Yumurtacı Tavukların Korunması ile İlgili Asgari Standartlara İlişkin Yönetmelik’e gönderme yapar.
12. madde kodun etikette de karşılığının yazılmasından söz eder: “Yetiştirme metodu kodu, A sınıfı yumurtanın etiket bilgilerinde açıklanır.” Tebliğ metnindeki örnek şöyledir: “0: Organik yetiştiricilik”.
“Köy yumurtası” ne demek, tebliğde tanımı var mı?
Okuduğumuz tebliğ metinlerinin tanımlar maddesinde “köy yumurtası” diye bir terim yer almıyor; bu metinlerde “köy” sözcüğüne de rastlanmıyor.
Gündelik dilde “köy yumurtası” çoğunlukla küçük ölçekli, köyde ya da bahçede tavuk besleyen bir üreticiyi akla getirir. Yetiştirme metodu için tebliğde yer alan bilgi kabuktaki koddur. Bu ifadeyi gördüğünüzde yumurtanın üzerindeki ilk haneye bakmanız ve aklınıza takılanı üreticiye ya da satıcıya sormanız yeterlidir.
“Gezen tavuk” ifadesi tebliğde geçiyor mu?
Okuduğumuz tebliğ metinlerinde “gezen” sözcüğü geçmiyor. Tebliğin 1 kodu için kullandığı ifade “açık dolaşım alanına erişim (free range) yetiştiricilik”tir. Gündelik dilde “gezen tavuk” çoğunlukla açık alana çıkabilen tavuğu anlatmak için kullanılır. Tebliğde yetiştirme metodu kabuktaki kodla gösterilir.
Tebliğde organik yetiştiricilik ile açık dolaşım alanına erişim (free range) yetiştiricilik için ayrı kodlar yer alır: 0 ve 1. Gezen tavuk yumurtası ile organik yumurtayı ayrı bir yazıda ele aldık; bağlantısı aşağıda.
“Organik” sözcüğü tebliğde nerede geçiyor?
Tebliğin tanımlar maddesinde “organik yumurta” diye ayrı bir tanım yok. Sözcük 12. maddede, kodların sayıldığı cümlede geçer: “organik yetiştiricilik için 0”. Okuduğumuz tebliğ metinlerinde organik yetiştiriciliğin koşulları anlatılmıyor; yalnızca bu yetiştirme metoduna verilen kod yer alıyor. Organik üretimin kuralları bu yazının konusu değildir.
Okuyucu için pratik sonuç şudur: tebliğde organik yetiştiricilik için verilen kod 0’dır; kabuktaki damganın ilk hanesinde ve etiketteki kod açıklamasında bu bilgiyi bulabilirsiniz.
“Günlük yumurta” ne demek, tebliğ tazelik için hangi terimi kullanır?
Okuduğumuz tebliğ metinlerinde “günlük yumurta” diye bir terim yer almıyor. Tebliğin tazelikle ilgili tanımladığı terim “ekstra taze yumurta”dır. Bu tanım, yumurtanın paketlendiği tarihteki hava boşluğuna ve üretim tarihinden itibaren geçen süreye bağlanır; ölçüleri ve süreyi tebliğ metninden okuyabilirsiniz.
Tarih konusunda tebliğde iki ayrıntı daha var. 12. maddeye göre “A sınıfı yumurtanın üzerine yumurtlama tarihi de damgalanabilir.” 2025 değişikliğinden sonra tebliğ, etiketteki tarih için “Tavsiye edilen tüketim tarihi” ifadesinden söz eder. Yumurtayı nerede ve ne kadar süre tutacağınız konusunda etiketteki tarihe ve saklama talimatına uymanız gerekir.
Tebliğde tanımlı terimler hangileri?
Tanımlar maddesinde okuyucunun etikette karşılaşabileceği şu terimler yer alır:
- A sınıfı yumurta
- B sınıfı yumurta
- Ekstra taze yumurta
- İşletme numarası
- Kümes numarası
İşletme numarası 2017 metninde şöyle tanımlanır: “bir haneli yetiştirme metodu kodu, iki haneli ülke kodu ve iki haneli il trafik kodunun ardından gelen işletmeye özgü 10 rakamlı bir sayı ile birlikte toplam 15 haneden oluşan numara”. Kabuktaki damganın başındaki hane, bu tanımdaki yetiştirme metodu kodudur.
Kutuyu elinize aldığınızda sırayla nelere bakmalısınız?
- Kabuktaki damganın ilk hanesine: 0, 1, 2 ya da 3
- Etikette bu kodun açıklamasına
- Etiketteki tavsiye edilen tüketim tarihine ve varsa yumurtlama tarihine
- Saklama talimatına
- Anlamadığınız bir şey varsa üreticiye ya da satıcıya sormaya
Özetle, okuduğumuz metinlerde dört sözcükten yalnızca “organik” bir kodun karşılığı olarak geçiyor; “gezen”, “köy” ve “günlük” sözcükleri bu metinlerde yer almıyor. Okuduğumuz metinlere göre yetiştirme metodu kabuktaki ilk haneyle gösterilir ve bu kod etiket bilgilerinde açıklanır.
Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır; tıbbi ya da hukuki tavsiye değildir.
Yumurta Üzerindeki Kodlar: 0, 1, 2 ve 3 Ne Anlama Gelir? →
Gezen Tavuk Yumurtası mı Organik Yumurta mı? Alırken Nelere Bakılır? →
Kaynak: Türk Gıda Kodeksi Yumurta Tebliği (2014/55), Resmî Gazete 20 Aralık 2014, sayı 29211 →
Sık sorulan sorular
Köy yumurtası ne demek?
Okuduğumuz Yumurta Tebliği metinlerinin tanımlar maddesinde “köy yumurtası” diye bir terim yer almıyor. Gündelik dilde çoğunlukla küçük ölçekli üretimi akla getirir. Tebliğde yetiştirme metodu kabuktaki damganın ilk hanesiyle gösterilir.
Tebliğde 1 kodu neyi gösterir?
Okuduğumuz tebliğ metinlerinde “gezen” sözcüğü geçmiyor. Tebliğde 1 kodu “açık dolaşım alanına erişim (free range) yetiştiricilik” için verilir. Elinizdeki yumurtada hangi metodun bildirildiğini kabuktaki ilk haneden okursunuz.
Organik yumurtanın kodu kaçtır?
Tebliğin 12. maddesinde “organik yetiştiricilik için 0” ifadesi yer alır. Okuduğumuz tebliğ metinlerinde organik yetiştiriciliğin koşulları anlatılmıyor; yalnızca bu yetiştirme metoduna verilen kod yer alıyor.
Yumurta Tebliği’nde “günlük yumurta” diye bir tanım var mı?
Okuduğumuz tebliğ metinlerinde böyle bir terim yer almıyor. Tebliğin tazelikle ilgili tanımladığı terim “ekstra taze yumurta”dır. Tarih için etiketteki tavsiye edilen tüketim tarihine bakabilirsiniz.
Yumurtanın üzerindeki ilk rakam neyi gösterir?
Tebliğe göre işletme numarasının başındaki bir haneli rakam yetiştirme metodu kodudur: 0, 1, 2 ya da 3. Tebliğin 12. maddesinde bu kodun etiket bilgilerinde açıklandığı yazar.
